تعیین موقعیت نسبی نقاط واقع بر روی سطح زمین ویا نزدیک به ان هدف اصلی نقشه برداری است از این تعریف ساده چنین استنتاج می شود که هدف تعیین مختصات نقاط سه بعدی است البته در بعضی موارد برای تعیین موقعیت بعد زمان نیز مورد توجه قرار می گیرد(سنجش های نجومی و نقشه برداری ماهواره ای)مختصات مطلوب می تواند کارتزین(Z,Y,X)ویاجغرافیایی باشد

معمولا عملیات نقشه برداری شامل دو مرحله برداشت یا اندازه گیری و محاسبه و ارائه نتایج کار است در مرحله ی اندازه گیری از وسایل و دستگاه ها ونیز روشهای مختلفی استفاده می شودتا داده های لازم برای مرحله ی دوم به دست ایددرمرحله دوم نیز ازروش های مختلفی استفاده می گردد در تمام روش ها ابتدا خطاها مورد بررسی قرار می گیردو در صورت قبول بودن سرشکن می شوند نتایج کار به صورت های آنالوگ(نقشه مقاطع عرضی وطولی و...)ویادیجیتال (جداول مدل های رقومی زمین )ارائه می گردد انتخاب وسایل و روش های مناسب تابع وسعت منطقه دقت مطلوب و امکانات است

به طورکلی به هروسیله ی نقشه برداری که مجهز به یک تلسکوپ باشد دوربین نقشه برداری گفته می شود ترازیاب مهندسی زاویه یاب (تئودولیت)و توتال استیشن از جمله دوربین های متداول نقشه برداری است سیستم نشانه روی(شامل تلسکوپ و پیچ های مربوط به آن)و سیستم تراز(پیچ های تراز کننده تراز کروی وتراز لوله ای و یا تراز اتوماتیک )در تمام این دستگاه ها و سیستم سنجش زاویه در تئودلیت توتال استیشن ها از اجزای اصلی می باشد

تراز یاب یا نیوو به دوربین نقشه برداریی گفته می شود که تلسکوپ آن فقط حول محور عمودی در یک صفحه افقی می تواند چرخش کامل داشته باشد انواع تراز یاب ها عبارتند از

ترازیاب Dumpy

تراز یاب Tilting

تراز یاب اتوماتیک

تراز یاب دیجیتالی(الکتریکی)

تفاوت اصلی تئودولیت باترازیاب ها در این است که تلسکوپ تئودولیت ها را می توان در یک صفحه ی عمودی حول یک محور افقی نیز چرخاند در نتیجه زاویه ی عمودی هم بااین دستگاهها قابل اندازه گیری استعلاوه بر این تئودولیت ها طوری طراحی شده اند که با استفاده ازآنهامی توان زوایا را با دقت بالااندازه گیری کرد دو دایره ی مدرج یکی به صورت افقی و دیگری به صورت عمودی به ترتیب برای سنجش زاویه افقی و عمودی مورد استفاده قرار می گیرند