ترازیابی به عملیاتی اطلاق می‌گردد كه برای تعیین ارتفاع یك نقطه یا اختلاف ارتفاع بین دو نقطه یا نقاط مختلف انجام می‌گیرد.

روش‌های مختلف ترازیابی

در كارهای مختلف ساختمانی كم دقت، با استفاده از وسائل ساده مانند؛ لوله‌های شیشه‌ای و پلاستیكی و خواص مایعات، سطح تراز ایجاد می‌كنند.

برای انجام ترازیابی دقیق از دستگاه‌های ترازیاب مكانیكی و الكترونیكی استفاده می‌كنند

ترازیابی ساده

وقتی كه برای تعیین اختلاف ارتفاع بین دو نقطه بیش از یك ایستگاه‌گذاری مورد نیاز نباشد بطوری كه بتوان از محل استقرار ترازیاب به دو نقطه مورد نظر قراولروی كرد.

 

در صورتی كه ایستگاه بر روی هیچ‌یك از نقاط مستقر نباشد، اختلاف ارتفاع با توجه به شكل از فرمول زیر محاسبه می‌شود:

HB=HA+BS-FS

HB-HA=BS-FS

∆H=BS-FS

قرائت جلو- قرائت عقب = اختلاف ارتفاع

ترازیابی تدریجی در مورد زیر استفاده می‌شود:

اگر دو نقطه‌ای كه می‌خواهیم ارتفاع آنها را پیدا كنیم از هم دور باشند یا شیب زمین زیاد باشد.

اگر بخواهیم ارتفاعات نقاط زیادی را پشت سر هم، مانند امتداد جاده یا كانال به منظور ترسیم نیمرخ  ترازیابی كنیم.

نحوه عمل در ترازیابی تدریجی  

  

 

نمونه جدول یافتن ارتفاع دو نقطه از روش ترازیابی تدریجی

ترازیابی شعاعی

قرائت ارتفاع تعدادی از نقاط كه بصورت پراكنده در اطراف ایستگاه برای پیدا كردن نیمرخ‌های عرضی و غیره مورد لزوم است.

ترازیابی دوطرفه

هنگامی كه لازم است اختلاف ارتفاع دو طرف یك كانال دقیق محاسبه شود، دوبار از دو طرف كانال ترازیابی انجام و میانگین آن محاسبه می شود.  

 

 

ترازیابی مختلط: تركیبی از ترازیابی گذشته می‌تواند باشد.

    روش كنترل در ترازیابی

1_ كنترل به روش رفت و برگشت: ترازیابی را از یك نقطه شروع می كنیم و از نقطه پایانی دوباره عمل ترازیابی به نقطه شروع تكرار می‌كنیم.

اختلاف بدست آمده در دوبار ترازیابی به عنوان خطای ترازیابی می‌باشد.

2_ استفاده از دو نقطه دارای ارتفاع معلوم:‌ نتیجه عمل ترازیابی را با ارتفاع نقاطی كه ارتفاع آنها معلوم است و در ترازیای ارتفاع آنها بدست آمده را با هم مقایسه می‌كنیم.